Koning Willem I kazerne, Vlijmenseweg, 's Hertogenbosch


Huidige toestand

De voormalige kazerne is tegenwoordig een ROC (regionaal opleidings centrum) dat toepasselijk het Koning Willem I College heet. Dit ROC is een bundeling van alle MBO-opleidingen en volwasseneducaties die voorheen over 26 locaties in Den Bosch verspreid waren. Samen met een andere grootschalige locatie wordt er aan totaal 13.000 leerlingen les gegeven.

Het grootste deel van de oorspronkelijke kazerne is nog intact, wel zijn er om de opleidingen te huisvesten aanpassingen en omvangrijke nieuwbouw gepleegd. Het zicht op het vroegere hoofdgebouw vanaf de Vlijmenseweg is grotendeels verdwenen door het gebouw van de, onder het KWI-college vallende, School voor de Toekomst. Het hoofdgebouw zelf, waar nu de schooldirectie zetelt, is via tussengebouwen verbonden met de twee (legerings)-gebouwen die het exercitieplein flankeren. Deze twee gebouwen zijn nu in gebruik als lesgebouwen.
Achter het hoofdgebouw zijn diverse nieuwe gebouwen verrezen waardoor het vrije uitzicht over de achtergelegen polder deels weg is. Momenteel (2009) wordt hier de tussenring van Den Bosch naar Vught aangelegd, zodat het complex straks tussen twee drukke wegen ingeklemd ligt.
De genoemde nieuwbouw is weinig opmerkelijk en contrasteert, zonder echt te storen, met zijn moderne vormgeving met de traditionele stijl van de kazernegebouwen. Opvallender is het dwars op de as van de kazerne verrezen, in veelkleurige bakstenen uitgevoerde, doosvormige lesgebouw dat door zijn ligging de voornaamste verkeersader van de voormalige kazerne blokkeert.
Veel kazernegebouwen kregen nieuwe functies die aansluiten bij het vroegere gebruik. Het onderhoudsgebouw werd atelierruimte, in de keuken zit nu de Horecaschool en de manschappeneetzaal werd een restaurant. De kantine is een theaterzaal geworden. De parkeerterreinen, overige bebouwing en velden rechts naast de ingang zijn verdwenen om plaats te maken voor een transferium.

Geschiedenis

In 1939 startte de bouw van de kazerne, die bedoeld was om het 11e Regiment Motorartillerie te huisvesten. De artillerie zou de kazerne door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog nimmer gebruiken.
Tijdens de bezettingsjaren werd de KWI-kazerne, samen met de dichtbijgelegen Isabellakazerne, gebruikt voor de legering van diverse SS-eenheden. Tevens voor de opleiding van de Nederlandse WA (Weerafdeling) en vanaf 1943 voor de opleiding van de Landwacht, een NSB-organisatie. Op 27 oktober 1944 werd de kazerne bestookt door de Engelsen bij de bevrijding van Den Bosch, hierbij gingen enkele barakken in vlammen op.

De vroegere hoofdingang
 

In de eerste naoorlogsjaren tot in 1948 werd de kazerne gebruikt door de 2e Compagnie Gezagstroepen en het 3e Bataljon Territoriale Troepen. In 1949 werden deze onder de infanterie vallende troepen opgevolgd door het 1e Regiment Genietroepen dat uit Utrecht kwam. Dit werd in 1953 vervangen door het Depot Genie (opleidingen) dat er tot 1965 zou blijven. In de jaren 1966-1967 was er, naast de opleidingen voor de Van Heutsz beveiligingscompagniën, de Suriname Compagnie gevestigd. In deze schoolcompagnie werden soldaten voorbereid op uitzending naar Suriname.


Vanaf januari 1968 was 48 Pantserinfanteriebataljon (van Heutsz) de hoofdbewoner, tot de afstoting van de kazerne in 1992. Deze eenheid was de traditiedrager van Van Heutsz en tevens van de tradities van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) en het Nederlands Detachement Verenigde Naties (NDVN). Dit laatste vocht in de Koreaanse oorlog (1951-1954). Om inhoud te geven aan die tradities werd ondermeer het hoofdgebouw Benteng (Maleis voor vesting) genoemd en het exercitieterrein Koningsplein, het belangrijkste plein in Batavia. De korpsverzameling van het KNIL vond een plek op zolder van het hoofdgebouw.
In 1977 werd 48 Painfbat ingezet om het gebied af te grendelen rond de trein in de Punt, die daar door Zuid-Molukkers tot stilstand was gebracht en de inzittenden ervan gegijzeld.
Toen bij 48 Painfbat de YPR-765 instroomde in 1987/1988, werd er ten bate van onderhoud een hal met 20 werkplaatsen gebouwd, later aangevuld met nog eens 6 werkplaatsen.

In de loop van 1990 kwam de kazerne op de lijst van af te stoten kazernes te staan. Dat wekte verwondering want de kazerne was recentelijk ingrijpend gerenoveerd. 48 Painfbat werd mobilisabel gesteld en in 1991 en 1992 liepen het bataljon en de kazerne leeg. De tradities van van Heutsz, samen met de korpsverzameling en enkele monumenten, werden overgedragen aan 45 Painfbat in Steenwijk.
Al voor de sleutel van de leeggekomen kazerne door de laatste commandant overhandigd kon worden aan de burgemeester van Den Bosch, waren er asielzoekers op het kazerneterrein gehuisvest. De kazerne zou tot 1996 als asielzoekerscentrum dienen, waarna hij in gebruik werd genomen door het Koning Wilem I College.

De naamgever

 

Koning Willem I werd in 1772 in Den Haag geboren en was zoon van stadhouder Willem V. Als 23-jarige aanvoerder van het Staatse leger moest hij in 1795 een Franse invasie van de Nederlanden verhinderen. Toen dit mislukte vluchtte hij naar Engeland. In 1803 kreeg hij echter van Napoleon als compensatie voor het verlies van de Nederlanden een bescheiden vorstendom in Duitsland. Dit verloor hij weer ten gevolge van samenzwering en hij moest tenslotte zonder veel verdere illusies terug naar Engeland.
Toen het tijdperk Napoleon afliep in 1813 en Nederland grotendeels was bevrijd, kwam onverwacht voor Willem de kans zich in Nederland als vorst te vestigen. Hij zou zich als een autoritair leider ontpoppen.
Op aandrang van de grote machten in Europa werden de Nederlanden herenigd met het huidige België en Luxemburg, zeer tot tevredenheid van Willem. Hij zou handel, industrie en de aanleg van nieuwe wegen en kanalen bevorderen. Bij al deze aktiviteiten zorgde hij goed voor zichzelf. Zijn geschatte vermogen groeide in 25 jaar tot 200 miljoen gulden.
In het latere België brak in 1830 een opstand uit en Willem I stuurde het leger. Interventie van Frankrijk noopte tot een wapenstilstand. Willem I zou zich nog lang verzetten tegen de afscheiding van de Belgen. Toen dit laatste definitief werd in 1839, werd een grondwetswijziging noodzakelijk. Deze hield een inperking van de macht van de dan behoorlijk impopulaire koning in, die had daar geen zin in en trad af in 1840. Hij overleed in 1843 in Berlijn.

Overig

De in 1939 gebouwde kazerne is een opvallende verschijning onder de 23 andere, vlak voor de Tweede Wereldoorlog gebouwde kazernes. Werd het merendeel van deze kazernes naar een standaardontwerp van de genie gebouwd tegen zo laag mogelijke kosten, de KW I-kazerne is een ontwerp van de rijksbouwmeester in Delftse Schoolstijl, waarbij niet op een cent gekeken is. Opvallend zijn de (dure) geknikte schilddaken, de kruiskozijnen, het gebruik van natuursteen in rondbogen en de versieringen in sluitstenen zoals soldatenkoppen en kanonslopen. Er is in tegenstelling tot andere kazernes uit die tijd geen gebouw hetzelfde, wel is de kazerne opgezet volgens het toen dominante paviljoensysteem. Door sommigen beschouwd als de mooiste kazerne van Nederland, waarvan zelfs in Madurodam een model te bewonderen valt.
Het vroeger op de kazerne aanwezige Koreamonument staat tegenwoordig op de Oranjekazerne in Schaarsbergen.